Komara Kurdistanê û girîngiya wê

Sala 1945’an e, welatê Îranê ji bakûr û başûr ve ji aliyê hêzên biyaniyan ve hatiye dagîrkirin. Xelkê Îranê ji zilm û sitema Rizaxan westiyane û li pey mafên jidestçûyî yên xwe digerin û çav ji pêşerojê dikin.

Cara yekem gotina "Kurd"

Kitêba Xenophon, Anabasis, kitebek dîrokî ye. Di vê historiographie de cara yekê ye gotina "Karduchen"(bi almanî) bi niviskî hatiye nivîsandin.

Xenophon 430 berî zahîna Îsa ji dayîk bûye û 355/ 354 berî zahinê mirîye. Li ev texmîn in, kes tam baş nizane.

Kurtedîroka Radyoya Êrîvanê û xebata Keremê Seyad

Keremê Seyad ku 50 sala xizmeta Radyoya Êrîvanê kir, wiha dibêje; “Wê demê radyo ji cimeta me ya vê derê tiştekî gelekî sersorman (ecêpmayînê) bû. Radyoya Êrîvanê di sala 1930 de li Ermenîstanê dest bi xebata xwe kir, heyanî 37’an. Ew jî rojê pênç deqan. Dema radyoyê hat vekirin destpêkê ji aliyê Heciyê Cindî û jina xwe Zeyna Îbo ve xebat dikir.”

Pilingê dawîn ê Kurdistanê

Di cîhana me de her ku diçe nifşê gelek ajalan li ser dîrokê winda dibin û tenê şop, hestî, an jî çîrokên wan dimînin. Bi taybet ajalên dirende û kovî her tim bi êrişên mirovan re rû bi rû mane. Li gelek cihan nifşê wan tune bûne. Pilingê dawîn ê Kurdistanê jî yek ji van ajalan bû.

Rojên dawîn ên Leyla Qasimê

 Ew û hevalên wê ji bo şoreşa Kurdî û Kurdistanê ji bajaran ber bi gundan û çiyayan ve belav bikin, ketibûn rê. Leyla Qasim a ku bi îdîaya sûîqest ji Sedam re amade kiriye digel çar hevalên xwe hat dardekirin, xwişka wê û hevalên wê qal kir.

Raperîna 1991ê ya başûrê Kurdistanê

16 Adara sala 1988an de rejîma Iraqê bombeyên kîmtewî avêt ser Helebçeyê.Encamê de 5000 Kurd hate kuştin.Lê raya giştîyê Cihanê vê bûyare mezin netîdin.

Heta di Medyaya Cihanê de piştî 3-4 rojan ev nûçe derket.Ji ber ku Sedam Hiseyîn bi saya wan gihîştibû vê hêzê.Piştî vê êrîşê bi sedhezaran Kurd ji tirsa çekên kimyewî ji başurê Kurdistanê rewiyan.

Xelata dîroka qedîm: Xana Gelûşkeyê

Xelata dîroka qedîm: Xana Gelûşkeyê Diyarek di destpêka jiyanê de dergûşa xwe vekirî… Ne bi çerm, ziman, bawerî û nijadê, bi hezkirin û exlaqek civakî pêşwazî kir, hemû kesayetên silav dayîn... Bi hurmeta rûyê zarokên xwe yên xwedawendî xizmet kir.

Komkûjiya ser Kurdan a 25-28 Tebaxa 1979'an a Îranê

Xumeynî 19’ê Tebaxa 1979’ê li dijî kurdan Cîhad îlan kiribû û piştî vê li gelek deverên Rojhilatê Kurdistanê, ji aliyê hêzên rejîmê ve li hember gelê kurd komkujî pêk hatibûn.

Li hemberî lîstokên înglîzan serhildana Îbrahîm Delo

Di sala 1921'an de li Başûrê Kurdistanê û li navçeya Germiyan Îbrahîm Xanî Delo şoreş îlan kir. Şoreşa wî li navçeya Kifriyê li dijî înglîzan dest pê kir. Di demekê de ku Şêx Mehmûdê Berzincî ji aliyê înglîzan hatibû girtin û dûrxistin, şoreşa Delo ji bo şoreşa Berzincî bû alîkariyek mezin. Derbeyek mezin li înglîzan xistin.

"Kurd Tirkên hatine jibîrkirin in!"

Di rapora sala 1938’an a Midûriyeta Şêniyê ya Konyayê derbarê bicihkirina sirgûnên ji Dêrsimê de tê gotin ku “Kurd Tirkên hatine jibîrkirin in.” Her wiha di raporê de tê gotin ku ji ber xaka Dêrsimiyan ji çandiniyê ne baş bû, Mustefa Kemal Dêrsimiyan sirgûn kiriye.

Navên eşîrên li Kurdistan ê

Başûrê Kurdistanê

KERKÛK

Serefbeyanî, Koraki, Emîrhanbeyi, Azîzbegi, Kahar, Nadirî, Delo, Camrizi, Pencankeşi, Kaşkehrizi, Tarkondveyzi, Kazaniye, Berzenci, Omermil, Tilşani, Zengene, Faris Aga, Rustem Aga, Cebbari, Leylani, Talabani, şuvan.

Teyrê Sîmir di Şahnameyê de

Teyrê Sîmir, teyrekî efsanewî yê çîrokan e. Bi kurdî Sîmir dibêjin û cih û warê Sîmir çiyayê Zagrosan e. Sîmir ji du gotinan pêk hatiye: sî û mir.

Li gor van herdu peyvên hevdudanî ku navê sîmir ji wan pêk hatiye, çar wate û texmînên cuda hene.

1.Sîmir teyrekî pir xweşik û rengîn e. Loma di wateya teyrê sî (30) reng de navê Sîmir lê kirine.

Dewleta Badînan

Mîrnişîna Badînan ya ko di navbera çerxên 13 û 14 de li ser destên Behaeddîn Şemdînî hatiye avakirin.

"Bila neviyên me li ber dijminan fedî nekin"

29ê hezîranê Îro di dîroka gelê Kurd de, rojeke reş e...

Di 29'ê Hezîrana sala 1925'an de, lîderê Serhildana Kurd Şêx Seîd, tevî 47 hevalên xwe li Deriyê Çiyê yê Amedê hat darvekirin..

Başê, pêvajoya bi serhildanê destpêkir û bi darvekirinê bi encam bû, çawa birêve çû?

Me di derbarê mijarê de dosyayek amade kiriye..

Şêx Seîdê Kal, sala 1865'an li navçeya Elzîzê Palu ji dayik dibe...

Bapîrê wî, Şêx Alî Septî, dawiya sedsala 18an ji Amedê koçî Paluyê dike, bavê Şêx Seîd Şêx Mahmut jî ji bo debara xwe ya jiyanê, ji Paluyê derbasî navçeya Erziromê Xinisê dibe...

Hejarê Mukrîyanî

Di Hejarê Mukriyanî, navê wî yê durist Ebdulrehman Şeref Kendî ye. Hejar ne tenê helbestvanekî netewî yê gelê kurd e belkî vekoler, dîroknivîs, zimanzan û wergervan, ferhengnivîsekî navdar û şoreşgerê gelê kurd e û pêşmerge û kadirekî çeleng yê komara Kurdistan (Mihabad-1946) û şoreşa îlonî (rezber) gulanê bû. Dilsoz û cihê baweriya pêşewa Qazî Mihemed û Barzaniyê nemir bû.

Dîroka nayê ji bîr kirin!

Bi hatina Gulanê re li tevahiya Kurdistanê bihara rengîn serî da der û mêrg û çîmen heta kabê bilind bûn, kulîlkên rengîn bi xeml û bêhna xwe xweza dagirtin. Refên kewan bi berpalan ve hildikşin û şalûl û bilbilên awazxweş li ser lat û zinaran dişerqin. Di her dolik û gelî re, di bin her teht û berî de avzêyeke spehî da der û bi şirîniyeke mûzîkî diherikin ser xaka pîroz…

Rojî Kurd û Hêvî

Gelek pêşengên kurd ku di dema xwendekariya xwe de di nav komeleya Hêviyê de cih girtin. Ji bo ku gelê kurd serwext bikin cehd kirin û kovar derxistin Rojî Kurd ew kovar e

Di van rojên ku çend roj ji hilbijartina 12’ê hezîranê re mane de gelê kurd biçûk mezin rabûne ser piyan û di qadên mîtîngên Bloka Ked Demokrasî û Azadiyê de; Xweseriya demokratîk diqîrin.

Bi giştî dîroka Kurd û Kurdistanê

Ziman

Zimanê Kurdî di roja me de li Rojhilata Navîn û Asyaya Nêzik de zimanê 4’emîn ku herî zêde tê axaftin û Cihanê de di nav 30 zimanên sereke de cih digre li gor pîvanên wekî; rêjeya axaftinê,bikaranînê di amûrên medyayê de,mejûya danîna berhemên pêşîn yên nivîskî. Weku hemû zimanên dewlemend û şareza zimanê kurdî jî ji kurahîya mejûyê peyda bûye û bi bingeh û basûtê xwe ya bihêz xwe gihandîye roja me ya îroyîn.

Parek dîrok parek jî kevneşopî: Serê Gulanê

‘Zembîlfiroş zembîla tîne

Dikan bi dikan digerîne

Hîş li Xatûnê namîne

Serî li zeman digerîne

Gazî dike ku bibîne

Sultan Selaheddînê Eyyubî

Îbn Xellîkan (608-681/1211-1282)


Şemseddîn ebû-l-Ebbas Ehmed îbn Muhemmed îbn îbrahîm îbn Ebû Bekir Îbn Xellîkan li Erbîlê (Hewlêr) hatîye dinê lê pêşîyên wî ji Belxê ku devereke Xorasanê ye hatine. Wî li wê derê hê ji piçûkî ve li cem bavê xwe ku zanayekî bi nav û deng bûye û hinek zanayên din yên der û dorên wî xwendîye. Piştî xwendina xwe ew çûye Misrê û demekê li wê derê Qazîtî kirîye û hingê jî dest bi berhema xwe ya Wefatyat el-E‘yan we Enba’u Ebnaî-l-Zeman ku ev jînenîgarî jê hatîye wergerandin, kirîye lê ew temam nikirîye. Ew ji wê derê vegerîyaye Şamê lê li wê derê nêzî deh salan jîyaneke bi rebenî jîyaye ta ku bûye Serekqazîyê Şamê û pê re li amadekirina berhema xwe jî domandîye. Îbn